Tại sao cá lóc hay ăn thịt lẫn nhau? Kỹ thuật lọc cỡ để không bị hao hụt số lượng

Tập tính ăn thịt đồng loại ở cá lóc là nguyên nhân hàng đầu gây hao hụt đầu con trong nuôi thâm canh. Hiểu rõ bản năng săn mồi và áp dụng kỹ thuật lọc cỡ đúng thời điểm là chìa khóa giúp người nuôi bảo vệ lợi nhuận trong bối cảnh giá thức ăn tăng cao.

Tại sao cá lóc lại có tập tính ăn thịt lẫn nhau? 

Quy luật sinh tồn của cá lóc phụ thuộc vào kích thước miệng. Bất cứ con mồi nào nhỏ hơn hoặc bằng độ mở của hàm đều được xem là thức ăn. Trong môi trường nuôi nhốt mật độ cao, khi nguồn thức ăn bên ngoài không đủ hoặc không hấp dẫn, bản năng này sẽ trỗi dậy, biến những con cá nhỏ hơn trong đàn thành mục tiêu tấn công.

Về mặt quản lý đàn, sự chênh lệch kích cỡ là yếu tố kích hoạt hành vi này. Trong một quần thể, luôn xuất hiện những cá thể có tốc độ sinh trưởng vượt trội. Khi tiêu thụ các cá thể nhỏ hơn, chúng tiếp nhận nguồn đạm động vật tươi, thúc đẩy tốc độ tăng trưởng nhanh gấp nhiều lần so với việc sử dụng thức ăn viên. Cơ chế phản hồi tích cực này tạo ra sự phân hóa kích thước ngày càng lớn, dẫn đến tỷ lệ hao hụt tăng theo cấp số nhân.

Hậu quả nếu không lọc cỡ kịp thời

Trong một đàn cá thả cùng thời điểm, tốc độ sinh trưởng không bao giờ đồng đều tuyệt đối. Luôn xuất hiện những cá thể vượt đàn lớn nhanh hơn hẳn. Điều nguy hiểm là vòng lặp ăn thịt diễn ra âm thầm dưới mặt nước, khiến số lượng cá sụt giảm nghiêm trọng mà người nuôi khó phát hiện sớm. 

Xét trên khía cạnh kinh tế, một cá thể lớn khi thu hoạch không thể bù đắp giá trị kinh tế của hàng chục cá thể nhỏ mà nó đã tiêu thụ. Đây là khoản lỗ hổng lợi nhuận vô hình lớn nhất trong nghề nuôi cá lóc.

Thời điểm và nguyên tắc lọc cỡ an toàn 

Để ngăn chặn tình trạng này, kỹ thuật lọc cỡ (sang thưa) cần được thực hiện nghiêm ngặt, đặc biệt trong tháng nuôi đầu tiên với tần suất 7 đến 10 ngày một lần. Lưu ý chỉ tiến hành vào buổi sáng sớm khi trời mát, tuyệt đối tránh những ngày nắng gắt hoặc chuyển mưa để cá không bị sốc môi trường.

Nguyên tắc sống còn là cắt ăn trước khi lọc. Tuy nhiên, thời gian cắt ăn cần linh hoạt: chỉ nên từ 6 đến 12 tiếng đối với cá giống nhỏ để tránh việc chúng quá đói và quay sang cắn xé nhau; đối với cá lớn mới cần cắt 24 tiếng để sạch ruột. Thao tác lọc cần sử dụng dụng cụ trơn nhẵn và thực hiện nhẹ nhàng trong nước. Mục tiêu tối thượng là bảo vệ lớp nhớt trên da cá, ngăn chặn vi khuẩn và nấm thủy mi tấn công gây bệnh ghẻ lở.

Chăm sóc phục hồi sức khỏe sau khi sang thưa 

Giai đoạn ngay sau khi lọc cỡ quyết định khả năng hồi phục của đàn cá. Khi thả cá về ao mới, cần thay nước hoặc cấp thêm nước sạch ngay lập tức. Việc này giúp loại bỏ lớp nhớt cũ và hoóc-môn stress do cá tiết ra. Nên kết hợp tắm nhanh qua nước muối nồng độ 2-3% trong 1-3 phút để se vết thương rồi mới thả ra nước sạch.

Việc cho ăn lại cũng cần từ tốn. Hãy để cá nghỉ ngơi khoảng 6 đến 12 tiếng. Ở cữ đầu tiên, chỉ cho ăn thăm dò từng chút một để kiểm tra phản ứng. Người nuôi nên trộn thêm Vitamin C và men tiêu hóa vào thức ăn. Tuyệt đối không đổ lượng lớn thức ăn ngay vì cá đang nhát sẽ không ăn hết, gây ô nhiễm nước.

Chiến lược quản lý môi trường để kìm hãm bản năng săn mồi 

Song song với phân cỡ, kiểm soát môi trường đóng vai trò then chốt. Đối với nuôi thâm canh, việc bố trí giá thể là bắt buộc. Có thể dùng lục bình đã rửa sạch rễ hoặc ống nhựa. Chúng tạo ra rào cản thị giác tự nhiên, giảm tần suất cá chạm trán nhau và cung cấp nơi trú ẩn an toàn.

Về mặt dinh dưỡng, cần dùng thức ăn đạm cao (trên 40%) cho giai đoạn cá giống để đáp ứng đà tăng trưởng. Tuy nhiên, khi cá lớn dần, cần chủ động giảm độ đạm xuống mức 30-35%. Việc điều chỉnh này vừa giúp tối ưu chi phí nuôi, vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế. Khi cá luôn no đủ và không gian sống được chia cắt hợp lý, bản năng săn mồi sẽ bị kìm hãm, giúp bảo toàn đầu con đến cuối vụ.