Bí quyết tập ăn từ nhỏ cho tôm

Thách thức lớn nhất đối với người nuôi tôm thẻ chân trắng hiện nay là tình trạng tôm thương phẩm thường chậm lớn, tiêu hóa kém khi phải ăn các loại thức ăn công nghiệp có hàm lượng đạm thực vật cao.

Tại sao tôm thường khó tiêu hóa thức ăn chứa nhiều đạm thực vật?

Về mặt sinh học tự nhiên, tôm thẻ chân trắng là loài ăn tạp nhưng có xu hướng ưu tiên các nguồn protein từ động vật biển (như giun nhiều tơ, động vật phù du). Do đó, hệ thống enzyme trong đường ruột và gan tụy của chúng được mặc định để xử lý và cắt nhỏ các chuỗi protein động vật.

Khi người nuôi chuyển tôm từ giai đoạn giống sang nuôi thịt và sử dụng thức ăn công nghiệp có hàm lượng đậu nành cao, hệ tiêu hóa của tôm thường gặp khó khăn. Lý do là tôm thiếu hụt các nhóm enzyme chuyên biệt để phân giải cấu trúc protein thực vật, vốn chứa nhiều chất kháng dinh dưỡng. Hậu quả là gan tụy tôm phải làm việc quá tải để thích nghi, dẫn đến tình trạng tôm ăn yếu, thải ra phân sống, gây ô nhiễm môi trường nước và làm tăng hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR).

Cơ chế thay đổi hoạt động của gen để thích nghi với thức ăn mới

Tuy nhiên, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng hệ tiêu hóa của tôm có khả năng thích nghi rất cao ở giai đoạn đầu đời. Kỹ thuật lập trình dinh dưỡng dựa trên cơ chế di truyền biểu sinh. Khác với di truyền thông thường là thay đổi cấu trúc của gen, di truyền biểu sinh chỉ thay đổi cách thức hoạt động của gen đó.

Cụ thể, khi các trại giống chủ động đưa một lượng nhỏ đạm thực vật và tinh bột vào khẩu phần ăn của tôm ở giai đoạn sớm, cơ thể tôm sẽ nhận diện đây là nguồn thức ăn chính. Để sinh tồn và phát triển, các gen quy định việc sản xuất enzyme tiêu hóa sẽ được tái lập trình.

Các enzyme Protease (chuyên tiêu hóa đạm) và Amylase (chuyên tiêu hóa tinh bột) sẽ được kích hoạt hoạt động mạnh mẽ hơn gấp nhiều lần so với bình thường. Quá trình này giúp cơ thể tôm tự điều chỉnh bộ máy tiêu hóa, làm quen và thành thạo việc xử lý loại thức ăn mới này ngay từ khi còn nhỏ.

Thời điểm vàng để thực hiện lập trình dinh dưỡng

Không phải lúc nào việc tập ăn cũng mang lại hiệu quả. Các nghiên cứu chỉ ra rằng có một cơ hội rất hẹp để thực hiện kỹ thuật này, hiệu quả nhất là giai đoạn từ Mysis đến tôm Post (PL15).

Đây là giai đoạn hệ thống tế bào gan tụy của tôm đang trong quá trình hình thành và hoàn thiện, nên chúng rất nhạy cảm với các kích thích từ môi trường dinh dưỡng. Những loại thức ăn mà tôm tiếp nhận trong giai đoạn này sẽ tạo nên một "ký ức dinh dưỡng", định hình khả năng tiết enzyme của tôm trong suốt quãng đời còn lại. Nếu bỏ lỡ giai đoạn vàng này và đợi đến khi tôm đã lớn mới bắt đầu tập ăn, cấu trúc gen đã ổn định và rất khó thay đổi. Lúc đó, việc thay đổi thức ăn đột ngột chỉ gây ra phản ứng stress, khiến tôm bỏ ăn và chậm lớn.

Lợi ích kinh tế đối với người nuôi thương phẩm

Việc sử dụng con giống đã được lập trình dinh dưỡng thành công mang lại lợi thế cạnh tranh rất lớn cho các hộ nuôi tôm thịt.

Thứ nhất, đàn tôm sẽ có tính phàm ăn và không kén chọn. Chúng không bị sốc khi chuyển đổi giữa các loại thức ăn khác nhau, duy trì sức ăn mạnh mẽ ngay cả khi người nuôi sử dụng các dòng thức ăn giá rẻ có hàm lượng bột cá thấp để tiết kiệm chi phí.

Thứ hai, nhờ hệ thống enzyme đã được huấn luyện và kích hoạt từ bé, khả năng hấp thu dinh dưỡng từ đạm thực vật của tôm sẽ cao hơn hẳn so với tôm thông thường. Điều này giúp tôm lớn nhanh hơn, rút ngắn thời gian nuôi. Đồng thời, do thức ăn được tiêu hóa triệt để, lượng chất thải hữu cơ bài tiết ra môi trường cũng giảm đi đáng kể, giúp quản lý chất lượng nước dễ dàng hơn.

Tiêu chí mới trong việc lựa chọn con giống

Trước những biến động về giá thức ăn, tiêu chuẩn về tôm giống chất lượng cao hiện nay cần được mở rộng. Bên cạnh các yếu tố truyền thống như sạch bệnh hay tốc độ tăng trưởng nhanh, người nuôi cần quan tâm đến khả năng thích nghi dinh dưỡng của tôm.

Việc ưu tiên lựa chọn con giống từ các trại uy tín có áp dụng quy trình thuần dưỡng và lập trình dinh dưỡng khoa học là một chiến lược đầu tư thông minh. Những con giống “thông minh” về mặt dinh dưỡng này sẽ giúp người nuôi giải quyết bài toán chi phí thức ăn, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận trong bối cảnh ngành tôm đang gặp nhiều khó khăn.