Đề xuất lộ trình loại bỏ HCFC và HFC trong chuỗi lạnh thủy sản

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành kế hoạch hành động nhằm loại trừ các chất làm suy giảm tầng ozone và gây hiệu ứng nhà kính trong lĩnh vực nông nghiệp. Ngành thủy sản được xác định là trọng điểm chuyển đổi công nghệ, hướng tới loại bỏ hoàn toàn việc sử dụng môi chất lạnh HCFC và HFC trong chế biến và bảo quản.

Thủy sản là ngành sử dụng cường độ cao các hệ thống làm lạnh, từ khâu bảo quản sau thu hoạch, cấp đông, lưu kho đến vận chuyển. Hiện nay, hầu hết các công đoạn này vẫn phụ thuộc vào hệ thống lạnh sử dụng môi chất HCFC và HFC – những chất có tiềm năng làm nóng lên toàn cầu (GWP) cao, đang nằm trong lộ trình kiểm soát và loại trừ theo Nghị định thư Montreal và Thỏa thuận Paris.

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu lớn như EU, Mỹ ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về phát thải và dấu chân carbon, việc chuyển đổi công nghệ lạnh không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn để duy trì sức cạnh tranh của thủy sản Việt Nam.

Theo Kế hoạch thực hiện Quyết định 496/QĐ-TTg, Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao Cục Thủy sản và Kiểm ngư chủ trì việc điều tra, đánh giá hiện trạng sử dụng các chất được kiểm soát trong ngành. Trên cơ sở đó, Cục sẽ đề xuất lộ trình chuyển đổi sang các công nghệ làm mát tiên tiến, sử dụng môi chất thay thế có giá trị GWP thấp hoặc bằng "0", ưu tiên các chất có nguồn gốc tự nhiên và thân thiện với môi trường.

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu phát triển hệ thống kho lạnh và chuỗi cung ứng lạnh hiệu suất cao, ứng dụng công nghệ phát thải carbon thấp theo cách tiếp cận vòng đời sản phẩm.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Bộ nhấn mạnh vai trò của Quỹ Bảo vệ Môi trường Việt Nam trong việc hỗ trợ vốn cho các dự án chuyển đổi công nghệ và tái chế chất được kiểm soát. Các giải pháp làm mát thụ động, tiết kiệm năng lượng trong chế biến thủy sản sẽ được ưu tiên tiếp cận nguồn vốn.

Bên cạnh đó, việc hợp tác quốc tế để tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cũng được đẩy mạnh. Song song là các chương trình đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và kỹ thuật viên vận hành, nhằm giảm thiểu rủi ro rò rỉ môi chất và đảm bảo an toàn lao động trong quá trình chuyển đổi.